Tokat Geleneksel Oyunları ve Yöresel Kıyafetleri

Tartışma 'Tokat' içinde başlatan Gülcan, 24 Haz 2009.

  1. Gülcan

    Gülcan Yönetici Yönetim Ekibi

    [​IMG]
    Resim-1 Tokat’ta geleneksel Davul ve Zurna


    [​IMG]

    Resim–2 ve 3 Tokat geleneksel oyunlarından “Omuz Halayı”


    [​IMG]

    [​IMG]

    Resim–4 Tokat-Reşadiye yöresi “Cıngıllı Orak Oyunu”


    [​IMG]

    Resim–5 Samah-Zamah Oyunu


    [​IMG]

    Resim-6 Tokat yöresi “Üçayak Oyunu”


    [​IMG]

    Resim–7 Halk Oyunları Ekibi Toplu Halde


    [​IMG]

    Resim–8 Tokat geleneksel “Gümüşlü Fes”

    Günümüzde başlık – şapka olarak adlandırılan ve başa giyilen standart kıyafetin karşılığı Tokat geleneksel kadın kıyafetinde parçalı veya semerli fes adını almaktadır.





    [​IMG]

    Resim-9 Tokat geleneksel “Semerli Fes”


    [​IMG]

    Resim-10 Tokat geleneksel “Altın Paralı Fes”

    Fes başa giyilen bir çeşit şapkadır. Yünden yapılır, dokuması çorap örgüsüne benzer önce büyükçe bir torba şekli verilir, tek parçadır. Boyama, dikleme ve zamklama işlemlerinden sonra küçülür bir külah biçimine girer. Başa giyilecek hale getirilmesi için kalıplanır. Genellikle bordo renkte olup üst kısmı tepelik altın ve işleme ile süslenir.

    Parçalı veya semerli fes ismi fesin tepesine yapılan semerin iki parçadan çalışıldığı görüntüsü vermesinden ileri gelmektedir. Semer (bombe) yapımı için keçe veya çuha kumaştan 3-4 parmak kalınlığında fesin tepesini oluşturacak bir bölümü avuç içinde tutulur. Bu kısmın içine tersten yün, pamuk veya ot doldurulur. Doldurulan kısım hilali andıracak bir biçim alınca dikilerek sabitleştirilir. Saç bağı ve alınlık takılarak bütünlük kazandırılır. Alına gelen tepe kısmı altın, gümüş paralarla veya çeşitli madenlerle (pul, boncuk, düğme) süslenir.

    [​IMG]

    Resim-11 Tokat geleneksel “Oyalı, Pullu, Elmalı Yazma(Findi)”



    [​IMG]

    Resim-12 Tokat geleneksel “Pullu ve Elmalı Yazma”


    [​IMG]

    Resim-13 Tokat geleneksel “Oyalı Çengelköy Yazma”
    Günümüzde başörtüsü olarak adlandırılan ve kadınların başlarına örtmesinde kullanılan standart kıyafetin karşılığı Tokat geleneksel kıyafetindeki “Çit, Elmalı(Findi) ve Yazma” adlarını almaktadır.



    [​IMG]

    Resim-14 Tokat geleneksel “jsediye Yazma”


    [​IMG]

    Resim-15 Tokat geleneksel “Elmalı Findi”nin arkadan görünümü

    Siyah zeminli tülbentten daha kalın, değirmi, pamuklu bir dokuma üzerine koyu kırmızı veya bordo renkli elma şekline benzer şekilde basılmış bir başörtüsüdür. Bu sebeple Findi “Elmalı” adı ilede bilinmektedir. Semerli fesin üzerine kenarları üçgen biçiminde katlanıp uç kısımları çene altına getirilerek bağlanır. Fes üzerindeki takıları kapatmamasına dikkat edilir.



    [​IMG]

    Resim-16 Tokat geleneksel “Çengelköy Yazma”nın arkadan görünümü
    Yazma: Düz renk tülbentlerin üzerine el kalıpları ile çiçek şeklinde süs motiflerinin basıldığı başörtüsüdür. Tokat bölgesinde kullanılan Çit, Findi ve Yazma olarak adlandırılan başörtülerin desen baskısına göre Elmalı ve Sadece Tokat yazması; kenar süsleme çeşitlerine göre Oyalı ve Pullu Yazma olarak da adlandırılır. Tokat yazmaları Kara Kalem ve Elvanlı baskı olmak üzere iki teknikte basılır. Karakalem yazmalarında sadece siyah kalem kullanılır. Elvanlı yazmalarda ise önce siyah ve daha sonra elvan denilen renkler el kalıpları ile kumaşa geçirilir. En iyi yazma kalıpları Kuru ve fırınlanmış Ihlamur ağacından oyularak yapılmaktadır.


    [​IMG]

    Resim-17 Gümüş Paralı Fes üzerinde Çengelköy yazma


    [​IMG]

    Resim-18 Gümüş Paralı Fes, Üzerinde Yazma

    [​IMG]

    Resim-19 Boncuk İşlemeli-Oyalı Yağlık
    Çevre ve Mendil ölçüsünde büyük bir pamuklu bezdir. El tezgahlarında dokunur, işlenir ve süslenir. Tokat yöresinde kullanılan yağlıklar genellikle beyaz renkli olup kenarları süslüdür, dış sayanın önüne boyun ve göğüs arasındaki açıklığı kapatacak şekilde yerleştirilir. Boyundan bağlanır.



    [​IMG]

    Resim-20 Tokat geleneksel Kadın Kıyafeti “Gazeki Salta(Ceket)”

    Koyu renk kadife veya çuha kumaştan yapılır. Genellikle kadınlar tarafından giyilen bir nevi cekettir. Boyu bele kadar olup kolları uzundur. Kol ile bedenin birleştiği kısma Kuş (Kare veya dikdörtgen biçiminde kesilmiş parça) ilave edilir. Bedenin önü açık olup belden sonrası yuvarlaklaştırılarak etek ucuyla birleştirilir. Bedenin ve kolun kenarlarına sim, kaytan ve şerit geçirilerek süslenir.


    [​IMG]

    Resim-21 İşlik

    Kazak veya Hırka yerine giyilen bir giysidir. İpekli kumaştan dikilir. İç yüzüne Divitin veya basmadan astar dikilir. Yakasız ve önü açıktır. Yaka ve etek kısmı sırıma nakışlarla süslenir. Kol ağızları düzdür.



    [​IMG]

    Resim-22 Tokat geleneksel Kadın kıyafeti Bütün İç Saya

    Günümüzde iç çamaşır olarak adlandırılan ve fanila, kombinazon olarak giyilen standart kıyafetin karşılığı Tokat geleneksel kadın kıyafetinde iç saya olarak adlandırılmaktadır.


    [​IMG]

    Resim-23 Tokat Geleneksel Kadın kıyafeti İç Saya (Göynek)

    Beyaz etaminden veya beyaz pamuklu kumaştan dikilen ve günümüzde etek altlarına giyilen jiponun görevini yapan iç etek şeklindeki bir kadın iç çamaşırıdır. Geçmiş yıllarda sadece etek şeklinde olmayıp beden ve etek bir arada tek parçadan dikilmiş boyu belden aşağı 70-75 cm uzunluktadır. Renkli iplerle yörede göynek işi tekniğiyle işlenmiştir. Bel kısmı uçkur ile büzülür. Etek ucunun iki yanı yırtmaçlıdır. Yırtmaç hizası ve etek ucu arasında kalan bölüm genellikle etamin işi veya basit nakış teknikleriyle süslenir. (yörede göynek işi tekniği diye ifade edilir) arkası işlemesizdir. Yırtmaç kenarlarına kaytan veya şerit harçlar geçirilir.


    [​IMG]

    Resim-24 Dış Saya (Arkadan görünüm)

    Günümüzde entari elbise olarak adlandırılan ve dış giyim olarak giyilen standart giysinin karşılığı Tokat geleneksel kıyafetinde dış saya veya üçpeş adını almaktadır.

    Etamin veya kalınca dokulu beyaz kumaştan yapılır, astarlı çalışılır. Belden aşağı kısmı arkada tek parça,önde iki parça olarak dikilir. Bu modele üç etek anlamına gelen üçpeş de denir. Şehir merkezi ve ilçe merkezlerinde kutnu veya sevai denilen kumaştan, kırsal kesimde ise beyaz bez, etamin veya göz alıcı renklerin hakim olduğu kumaşlardan yapılır. İşlemelerde genellikle zıt renkli iplikler kullanılır.


    [​IMG]

    Resim-25 Dış saya önden görünüm

    Ön kısımdaki yaka açıklığı resimde görüldüğü gibi boyundan başlayarak bele kadar düz olarak getirilir. Ön ortanın kapama payı yoktur. Etek ucuna doğru genişletilir. Ön yakanın açık kısmından iç sayanın veya göyneğin görünmemesi için göğüs ve boyun arasına yağlık konulur. Dış sayanın boyu iç sayadan uzundur. Etek ucunun iki yanı yırtmaçlıdır. Yırtmaç hizası ve etek ucu arasında kalan kısım nakış veya siyah kaytanla süslenir.

    [​IMG]

    Resim-26 Aplike tekniğiyle yapılan “Dış Saya”nın önden görünümü
    Göz alıcı renklerin hakim olduğu kumaşların üzerine zıt renkli kumaşların aplike edilerek kol ağızları yaka ve yırtmaç kenarları kaytanlarla süslüdür.



    [​IMG]

    Resim-27 Aplike Tekniğiyle yapılan “Dış saya”nın arkadan görünümü
    Dış sayanın omuzu dikişsizdir. Bu sebeple ön ve arka beden parçaları bir bütün halinde kesilir. Kolun görüntüsü uzun bir dikdörtgen biçimindedir. Kol ve bedenin yan dikişleri birleştirilmeden takılır. Altına kol geçirildikten sonra yan dikiş ve kol altı birlikte dikilir. Kol ağzına ve kol takılan kısmına bir karış ölçüsü kadar nakış ile süsleme yapılır.



    [​IMG][​IMG]

    Resim-28 Üçpeş Resim-29 Üçpeş


    Resim-28: Kutnu kumaştan yapılır. Boyu topuklara kadar uzanır. Kolları geniş ve rahattır. Belden aşağı iki yanı yırtmaçlıdır. Bu elbisenin altına divitin basma gibi kumaşlardan dikilmiş iç gömlek dikilir.



    Resim-29: Bu üçpeşin ön kısmı boydan boya açıktır. Düğme kullanılmaz. Elbisenin üzeri desen ve motifle işlenerek, sırınarak süslenir.


    [​IMG][​IMG]

    Resim-30 Şal Öynük


    Kıyafetlerin üzerine koruyucu olarak kullanılır. Tokat geleneksel kıyafetlerinde sal önlük adını alır. Tokat yöresinde halen el tezgahlarında yün iplikle dikdörtgen şeklinde dokunmaktadır. Dokumaların üzeri dokuma sırasında renkli iplikler kullanılarak geometrik desenlerle süslenmektedir. El tezgahlarının eni dar olduğundan iki önlük payında parçalar dokunarak el dikişiyle yan yana getirilir. Beline yünden bir kuşak veya kolon geçirilir. Bedenin önüne bel hizasından bağlanır. Son yıllarda önlüğün üzeri çeşitli boncuk ve pullarla süslenerek de kullanılmaktadır.


    [​IMG]

    Resim-31 Tuzluk

    Sadece tarlada çalışmaya giden kadınların içine tuz koyup omuzuna taktığı 18X20 cm ebadında şal dokumadan veya sık dokulu yün örgüden yapılan ön yüzü nakış ve boncuklarla süslenen bir torbadır. Boyuna çapraz geçirilip yandan sarkıtılarak veya bele bağlanarak kullanılır.


    [​IMG]

    Resim-32 Püsküllü bel kuşağı - Arkalık

    Bu kuşaklar el dokuma tezgahlarında dokunur. 100 sarılı,120 sarılı olarak ifade edilir. Bu rakamlar kuşağın ebadını ifade eder. Kuşak dokunduğu yörenin adı ile anılır. Resimdeki kuşak Tosya Kuşağı olarak tanınır. Acemşalı kuşağa göre daha uzun saçaklıdır. Bele katlanarak bağlanır. Evli kadınlar özellikle genç kadınlar Tosya kuşağını , daha ileri yaştakiler Acemşalı kullanır. Yaşlı kadınlar kuşak kullanmaktan ayıplanma düşüncesiyle çekinirler.

    Kuşak hem bel sağlığı için gerekli bir giysi olup hem de para ve benzeri gündelik eşyaların konulduğu bir yerdir. Kadın kıyafetinin parçalarındandır. El dokuma tezgahlarında ayrı renkteki ince yün ipliklerle ensiz olarak üç parça halinde dokunur. Birbirine dikilerek bütünleştirilir. Giyimde etek ucuna doğru 40-50 cm uzunluğunda saçaklar bırakılmıştır. Bağlama işi arkalığın saçaksız kısmının 15-20 cm içe kıvrılarak arasına yün bağcık geçirilmesiyle yapılır.

    [​IMG]

    Resim-33 Tor
    Tor kadınların bellerine bağladıkları kuşağı ve önlüğü sıkıca tutar. Aynı zamanda bir aksesuardır. Yün ve orlon ipinden örülür. Boncuk ve püsküllerle süslenir.



    [​IMG]

    Resim-34 Arkalık-Boncuklu bel bağı (gödek bağı)

    İstenilen sayıda iri boyda seçilen mavi, beyaz boncuklar yün ipliklere geçirilerek çeşitli uzunluklarda (15-30 cm) saçaklar hazırlanır. Boncukların arasındaki yün iplikler düğümlenerek model oluşturulur. Hazırlanan saçakların alt ucunda kalan yün iplikler çoğaltılır ve püskül haline getirilir. Püskül ipliklerinin her birine küçük ve renkli boncuklar bağlanır veya dikilir. Yünden hazırlanan bir kolon üzerine saçaklar yan yana getirilerek tutturulur. Yün kolonun ölçüsüne bağlama payları da ilave edilerek hesaplanır. Kadın giyiminde boncuklu bel bağı belin arkasına, arkalığın üstüne gelecek şekilde bağlanır.

    [​IMG]

    Resim-35 Şalvar (Kutlu kumaş)

    Kadın şalvarı kutlu kumaştan ipek,saten veya basma kumaştan dikilir. Ağı yukarıdadır. Beli ve paçası uçkurla büzülür. İç kısmı genellikle astarsızdır. Beyaz kumaş ile yapılan şalvarın ayak bileklerine gelen bölüm (30 cm) kaneviçe işiyle (göynek işi de denilmektedir) zıt iplikler kullanılarak işlenir.


    [​IMG][​IMG]

    Resim-36 İşlemeli beyaz şalvar Resim-37 Pazen şalvar


    [​IMG][​IMG]

    Resim-38 İşlemeli dolak Resim-39 Dolağın giyilmiş hali

    Ayağa sarılarak kullanılan bir giysidir. Şal dokuma yöntemi ile dokunur. Erkek ve kadınlar kullanır. Kadın dolağında bir ucuna kare olacak şekilde eniyle orantılı olarak elle nakış işlenir. Nakışların kenarı tığ ile kiprik oyasıyla çevrilir. Kenarları renkli boncuklarla süslenir. Ucuna 60 cm uzunluğunda boncuk püsküllü bağ takılır.

    Erkek dolağı daha sade olarak dokunur.


    [​IMG]

    Resim-40 Sülüklü çorap

    [​IMG]

    Resim-41 Hacıbektaş örneği çorap

    [​IMG]

    Resim-42 Alaca çorap

    Yün,tiftik,pamuk,ipek,floş ve sentetik ipliklerden örülerek yapılır. Tokat bölgesi geleneksel kıyafetinin önemli bir parçasını oluşturan “alaca çorap” çorap ve alaca kelimelerinin birleştirilmesinden türetilmiştir. Köylerimizde nakışlı deyimi yerine ala sözcüğü kullanılır. “Ala” sözcüğü karışık renkli anlamında kullanılır. Çok çeşitli nakış süslemeleri mevcuttur.


    [​IMG]

    Resim-43 Dolak ve çorap

    [​IMG]

    Resim-44 Bağlı çarık

    Tuz veya şap ile terbiye edildikten sonra kurutulan manda ve öküz derisinden yapılır. (En makbul deri mandanın sırt derisidir) Deri, ayak altından başlayarak parmak üstlerini örtecek biçimde toplanır, yanlarına delikler açılır. Bu deliklerden geçirilen ince sırımlarla (ince kesilmiş deri bağ) ayağa giyilen çarık bağlanır. Çarık asla yalınayak giyilmez. Önce yün çorap giyilir veya ayakla diz arasına dolak sarılır. Tokalı çarık, aynalı çarık gibi çeşitleri vardır. Tokalı çarığın burun kısmı sivri ve yukarı kalkıktır. Ayak üstünden tokalıdır. Ön kısmı balık gözü ile süslenir. Buradan ayak hava alır. Aynalı çarık ise genellikle bayanların giydiği bir çarıktır. Ön kısmında küçücük bir ayna (Deri altına geçirilmiş) yerleştirilmiştir. Çeşitli ponponlarla süslüdür.


    [​IMG]

    Resim-45 Tokalı Çarık(Tozanlı)


    [​IMG]

    Resim-46 Aynalı Çarık


    [​IMG]

    Resim-47 Saç bağı - Saçak

    Kadınlarda fesin arkasına tutturularak bele kadar sarkıtılan, saç örgü aralarını süsleyen bir takıdır. Yapımında çeşitli irilikteki renkli boncuklar yün bağcıklara geçirilir ve uzun şeritler halinde birden fazla sayıda hazırlanır. Bu şeritler bir araya getirilerek fese takılır.


    [​IMG]

    Resim-48 Hamaylı – Bakır bilezik

    Hamaylı: Kadınlarda boyna takılan zincirlerin ucuna asılan ve çeşitli madenlerden yapılan üçgen veya silindir şeklindeki muska ve nazarlıklardır.

    Bilezik: Kadın kolunun bilek ve dirsek arasına takılan altın, gümüş veya bunlar üzerine işlenen değerli taşlar kullanılarak yapılan takıdır.


    [​IMG]

    Resim-49 Gerdanlık
    Tarihin her döneminde Türk kadını giyiminde önemi olan gerdanlığın resimde görülen örneği tamamen gümüş işçiliğine dayanmaktadır. Kılıç kabzası şeklinde oluşan kaideye yine gümüş halka ve pullar dizilmek suretiyle meydana getirilmiştir. Üzerindeki gümüş paralar “Sakalduruk” denilen gerdanlıklardan daha büyüktür. Önden bakıldığında tamamen boğazı kapatır. Arkadan ense kısmından bağlanır.




    [​IMG]

    Resim-50 Sakalduruk

    Yörede “Sakalduruk” olarak bilinen bu takı gümüş bir kaidenin alt kenarının zincire dizilmiş iki sıra gümüş paralar eklenerek meydana getirilmiştir. Her iki ucunda beşgen biçiminde uçları çengelli ve üzeri taşlarla süslenmiş kısım yer alır. Sakalduruk - Sakandırık şeklinde sözlüklerde yer alan sözcüklerin gerdanlık anlamına geldiği belirtilmektedir.

    Bu takı kulak hizasından başlayıp çene altında bulunması ve sakalı andırması sebebi ile sakalduruk şeklinde ifade edilmektedir.



    [​IMG]

    Resim-51 Hamaylı Takımı

    Bu takı gümüş işçiliğine dayanmaktadır. Yukardan aşağıya küçükten büyüğe doğru sıralanmış üçgen hamaylılardan oluşur. Ayrıca zincire halkalarla eklenmiş 41 adet gümüş para yer alır. Gümüş paraların bir yüzünde Osmanlı Turası bulunur. Hamaylıların üzeri renkli taşlarla süslenmiştir. Bu takıyı kadınlar zincirle boyunlarına takarlar ve göğüslerinde yer alır. Hamaylıları tekli olarak kız ve erkek çocuklarına da takarlar. Nazardan koruduğuna inanılır.


    [​IMG]


    [​IMG]




























    Resim-52 Tokat geleneksel Kadın Kıyafeti Resim-53Tokat geleneksel Kadın Kıyafeti

    Önden Görünüş Arkadan Görünüş


    [​IMG][​IMG]

    Resim-54 Tokat Geleneksel kadın kıyafeti Resim-55 Tokat Geleneksel kadın kıyafeti

    Önden Görünüş Arkadan Görünüş



    [​IMG]


    [​IMG]

    Resim-56 Tokat Geleneksel Kadın Kıyafeti Resim-57 Tokat Geleneksel Kadın Kıyafeti

    Önden Görünüş Arkadan Görünüş


    [​IMG] [​IMG]

    Resim-58-59 Tokat Reşadiye Soğukpınar beldesi ve Sazak köyü kadın kıyafeti önden ve arkadan görünüş.



    Bu yörede kadınlar başlarına “jsediye” denilen büyükçe bir yazma bağlarlar. Yazmanın altında pullu fes yer alır. Elbise olarak kutnu kumaştan dikilmiş üçpeş giyilir. Üçpeşin altına “İç Saya” tabir edilen ince elbise giyilir. Belde uzun saçaklı tosya kuşağı önde önlük bağlarlar. Bellerini, önlüğü ve kuşağı sıkıca tutması için püsküllü tor bağlarlar. Belden yukarda hırka görevini yapan işlik giyerler.

    “İşliğimin yakası da sıra sıra nakış yar.

    Kurban olam boyuna da o ne biçim bakış yar”

    Türküde de geçtiği gibi işliğin önü açık olup sırma nakışlarla süslüdür.



    [​IMG]


    [​IMG]

    Resim-60 Tokat Geleneksel Kadın Kıyafeti Resim-61 Tokat Geleneksel Kadın Kıyafeti

    Önden Görünüşü Arkadan görünüşü













    [​IMG]

    [​IMG]























    Resim-62 Tokat Geleneksel Kadın Resim-63 Tokat Geleneksel Kadın

    Kıyafeti Önden Görünüş Kıyafeti Arkadan Görünüş



    [​IMG]

    Resim-64 Tokat Geleneksel Kadın Kıyafetlerinin Önden Görünüşü


    [​IMG]

    Resim-65 Tokat Geleneksel Kadın Kıyafetlerinin Arkadan Görünüşü


    [​IMG][​IMG]

    Resim-66 Tokat Geleneksel Erkek Resim-67 Tokat Geleneksel Erkek

    Yelekli Kıyafet Önden Görünüş Yelekli Kıyafet Arkadan Görünüş

    [​IMG]

    [​IMG]

    Resim-68 Tokat Geleneksel Erkek Resim-69 Tokat Geleneksel Erkek

    Abalı Kıyafet Önden Görünüş Abalı Kıyafet Arkadan Görünüş


    [​IMG][​IMG]

    Resim-70 Tokat Geleneksel Erkek Resim-71 Tokat Geleneksel Erkek

    Cepkenli Kıyafet Önden Görünüş Cepkenli Kıyafet Arkadan Görünüş



    [​IMG]


    [​IMG]

    Resim-72 Tokat Geleneksel Çocuk Resim-73 Tokat Geleneksel Çocuk

    Yelekli Kıyafet Önden Görünüş Yelekli Kıyafet Arkadan Görünüş



    [​IMG]

    Resim-74 Tokat Geleneksel Çocuk Kıyafetleri Arkadan Görünüş

    [​IMG]

    Resim-75 Tokat Geleneksel Erkek Kıyafetleri Önden Görünüş


    [​IMG]

    Resim-76 Erkek Terlik

    Eskiden külah ve kavuğun kirlenmesini önlemek için bunların altına giyilen takkedir. Erkek kıyafeti olan terlik beyaz etamin kumaş üzerine renkli nakış iplikleri ile işlenerek ve püsküller dikilerek yapılır.

    [​IMG]

    Resim-77 Terlik’in giyilmiş hali

    [​IMG]

    Resim-78 Erkek Yelek ve Köstek

    Erkek giyiminde kullanılan yelek zıvganın dikildiği kumaştan yapılır. Genel olarak siyah renklidir. İçi astarlıdır. Ön beden ilik düğme ile kapatılır. Yaka kısmı Omuzdan itibaren gögüse kadar “U” şeklinde oyuntuludur. Kolsuz bir giyim parçasıdır. Önde sağ ve sol taraflarında cepler vardır. Bu ceplerden birine saat konur. Saatin ucundaki köstek denilen zincir diğer cebe uzatılarak tutturulur. Genellikle aba altına giyilir.


    [​IMG]

    Resim-79 Erkek Aba
    Şal kumaştan yapılan ceket yerine giyilen erkek kıyafetidir. Genel olarak siyahtır. Yeleğin üzerine giyilir. Omuzu dikişsiz çalışıldığından ön ve arka bedenler bir arada kesilir. Boyu kalçaya kadardır. Kol altından itibaren, etek ucuna kadar yan bedene genişlik verilir. Sağ ve sol ön bedende aplike cepler vardır. Kol boyu bileğe kadardır ve kol takılışında kol oyuntusu yoktur. Düz kol farklı tekniği uygulanmaktadır, kol altında, kol ile bedenin birleştiği kısma kuş geçirilir. Kol ağzına omuz ve yakaya kaytan geçirilerek süsleme yapılır. Koy ağzında ve yan dikişte yırtmaçlar kullanılır. Koldaki yırtmaç biyeli ilik ve düğme ile kapatılır.



    [​IMG]

    Resim-80 Erkek Çepken
    İşlemeli ceket yerine giyilen erkek kıyafetidir.


    [​IMG]

    Resim-81 Erkek İşlik (Baskılı)
    İnce pamuklu beyaz bir bezden veya açık renkli çizgili pamuklu bir dokumadır. Gömlek yerine giyilir. Kalça hizasına kadar veya daha uzun olabilir. Baskı tekniğiyle desenlendirilmiştir.



    [​IMG]

    Resim-82 Erkek İşlik (Dokuma)
    Yollu kumaştan veya üzerinde siyah baskı resimleri bulunan beyaz el dokuması olan göynek (İşlik) gömlek yerine kullanılan bir erkek kıyafetidir. Önü açık olup düğmelerle kapatılır. Kollar uzun kol uçları manşetlidir. Öndeki ilik düğmelere yakın mesafelerde ince pileler vardır. Pilelerin arasına ince koyu renkli biyeler geçirilir.ön beden ve kollar nakışlıdır.



    [​IMG]

    Resim-83 Erkek Zıvga
    Geçmiş yıllarda genellikle siyah ve kahverengi şal ve keçe kumaştan dikilen zıvgı pantolan yerine giyilen erkek giysisidir. Gürümüzde Siyah Renkle Terilen kumaştan dikilmektedir. Ağ kısmı yukarda ve oyuntuludur. Ağ oyuntu kısmına bir parça geçirilir. Böylece zıvgının ağı bele kadar genişletilmiş olur.Belde meydana gelen bolluk bir uçkur ile büzülür. Zıvgının Diz ve paça arasındaki bölümü dar kesimlidir. Yan dikişleri üzeri kaytanla süslenir.



    [​IMG]

    Resim-84 Kuşak
    El tezgahlarında dokunan bele sarılarak kullanılan kuşaklar normalde kare biçimindedir. Ancak bele bağlanmadan önce üçgen biçiminde katlanır. Üstteki resimdeki gibi uzun saçaklı olan Tosya yöresinde el tezgahlarında dokunan uzun püsküllü çeşitlerine “Acem Şalı”da denir.


    [​IMG]

    Resim-85 Kuşak


    [​IMG]

    Resim-86 Erkek Kaytan (Zıvga bağı)

    Yün iplikten ensiz olarak dokunan püsküllü bir aksesuardır. Beli tutturmada kullanılır. Üzerine kuşak bağlanır, püsküller yandan sarkar.



    [​IMG]

    Resim-87 Tozanlı Çorabı (Ala Çorap)

    Eğirilmiş ve çıkrıkta bükülen yün ip kök boyası ile boyanır. Kök boyası ile boyanan ipin rengi solmaz, uzun yıllar kalıcıdır. Bu çorabı kadınlar 5 çite ile elde örerler. Çeşitli renklerde olur. Genellikle koyu renkler tercih edilir. Koyu zemin üzerine açık renklerle çeşitli desen ve motifler işlenir. Çorap ören genç kız askerde yada gurbette olan nişanlısına veya kadın, gurbetteki kocasına kavuşmak özlemiyle sabırla ve hasretle ilmek atarken ortaya çıkardığı desen ve motifleri yüreği ile işlemiştir. İşte bu desenlere “Gurbet Yolu”, “Elçim”, “Çengellergi”, “Koçboynuzu” denir.

    Çorabın ağız kısmına uzunca bir bağ yapılır. Giyilen çorabın aşağı sarkmaması için bu bağ çorabın ağız kısmına üç-dört kez sarılır. Son yıllarda artık kök boyası kullanılmamaktadır. Piyasada bulunan renkli orlon ipinden de çorap örülmektedir. Ancak yünden örülen (ve kök boyası ile boyanan) çoraplar muteberdir. Bu çoraplar türkülere bile konu olup yansımıştır.
    [​IMG][​IMG]


    Resim-88 Erkek Çorap Resim-89 Erkek Çorap


    [​IMG]

    Resim-90 Erkek Dolak
    Şal dokuma yöntemiyle dokunur. Genellikle beyaz renklidir. Kadın dolağına göre daha sadedir. Ayak parmaklarından başlanarak dize kadar sarılarak çorap üstünden kullanılır.


    [​IMG]

    Resim-91 Erkek Dolak

    [​IMG][​IMG]

    Resim-92 Çarık (Bağlı) Resim-93 Yemeni

    Tuzlanarak veya şaplanarak kurutulmuş

    Öküz veya Manda derisinden yapılan

    ayak giyeceğidir. Bağlı-Tokalı çeşitleri

    vardır.

    Deriden yapılan hafif bir ayakkabı çeşididir. Günümüzde ayakkabı olarak adlandırılan standart giysi, Tokat bölgesi geleneksel kıyafetinde çarık, postal, yemeni olarak adlandırılmaktadır.

    Postal: Koyunun kuyruk altında bulunan tüysüz derisi kullanılarak, konçlu ve kaba görüntülü yapılan potindir. Bir çeşit konçsuz mest de denilebilir.

    Yemeni:Kısa kenarlı, kaba görüntülü ve hafif pabuçtur.



    [​IMG]

    Resim-94 Al (Dallama)
    Erkek aksesuarıdır. Düğünlerde damadın omzuna üçgen şeklinde takılır. Kırmızı grepten 75x75 cm ölçülerinde kenarları beyaz boncuk ve parlak pullarla oyalanarak işlenir. Zarf şeklinde üst üste katlandığında oluşan köşelere pullu ve boncuklu motif yapılır. Düğünde damat hamama giderken arkadan omzuna şal şeklinde atılır. Gerdek gecesinden sonra duvak günü işlemeli kısım alna gelecek şekilde gelinin başına örtülür. Baba evine el öpmeye gidinceye kadar gelinin başında kalmak zorundadır. Tekrar eşinin evine döndüğünde Kayınpederinin elini öpüp bahşişini aldıktan sonra Al’ı başından çıkarır. Almus’un Kınık kasabasında halen bu gelenek yaşatılmaktadır.



    [​IMG]

    Resim-95 Para Kesesi
    Saten veya ipek kumaştan yapılır. Pul ve nakışlarla süslenir. Ağız kısmı püsküllü bir uçkurla büzülür.


    [​IMG]

    Resim-96 Alaklı Zurna


    Cura normal zurnaya göre daha küçük yapılmıştır. Yapılış ve kullanış şekli aynıdır. Ses hacmi (Volümü) daha az ve tizdir. Yörede kullanılsa da pek tercih edilmez. Yörede daha ziyade kaba zurna (Galaklı zurna) adıyla bilinen kız sesli zurna kullanılır.

    [​IMG]

    Resim-97 Zurna çeşitleri


    [​IMG]

    Resim-98 Davul

    Vurmalı bir halk çalgısıdır. Çam veya ceviz ağacından 1 cm kalınlığında kasnak hazırlanır. Bu kasnağın iki yüzüne keçi derisi (tabaklanmış) gerilir. Kasnağın iki kenarına bir parmak kalınlığında ağaç çubuk (Çember biçiminde) yerleştirilir. Deri bu çubuklara sarılır. Deri davula yaş olarak gerilir. Kasnak üzerindeki çemberler sicimle karşılıklı olarak iyice gerilir. Gergin olmayan deriden iyi ses çıkmaz.

    Tokmak yada çomak adı verilen erik ağacından yapılmış 25-30 cm uzunluğunda bir araçla davula vurulur. Diğer yüzüne ise kızılcık çubuğundan yapılmış ince bir çubukla tempo tutturulur. Tokmak tarafındaki derinin keçi, çubuk tarafındakinin ise oğlak derisinden olmasına dikkat edilir.



    Davul bir kayışla omuza asılarak genellikle ayakta çalınır.

    “Davulun sesi uzaktan hoş gelir “ esprisine uygun olarak gerçekten davul sesi hoş aynı zamanda 8-10 km uzaklara kadar ulaşabilen bir ses çıkarır.



    [​IMG]

    Resim-99 Atölyede Kaval-Zurna yapımı


    [​IMG]

    Resim-100 Çeşitli özellikte Zurna-Kaval çeşitleri


    [​IMG]

    Resim-101 Horlatmalı Kaval

    Kaval yaklaşık 80-90 cm uzunluğunda dilli, nefesli bir çalgıdır. Erik, Ardıç ve yörede taraklık ağaçlarından yapılır. Kaval özellikle çoban çalgısı olarak bilinir.

    Yörede çobanlık yapan hemen herkes az çok kaval çalmasını bilir. Kaval çalan ustaların “Kavalla Koyun Sulama”ları meşhurdur.

    Ürünleri Türkiye'nin her köşesinde aranan Tokat Merkez'de Duran Usta ve Niksar Erikbelen Köyünde Yaşar Güçgün yapmış olduğu kavalların üç çeşidi vardır. Horlatmalı büyük kaval,kısa-orta ve kaba boy çoban kavalı ve dilsiz kavaldır. Kavallarda delikler eşit aralıklı olup yedi tanedir.



    [​IMG]

    Resim-102 Atölyede bağlama yapımı


    [​IMG]

    Resim-103 Bağlamalar
    Niksar İlçesi Yolkonak Kasabası Beleğen Mahallesinde ikamet eden Şahin Usta ve Almus İlçesi Akarçay Kasabasında ikamet eden Salih Yıldız otuz yıldır kendi evlerinde basit el tezgahlarında dut ağacından oyma bağlama ve yaprak bağlama üretimine halen devam etmektedirler.

    alıntı
     
  2. Gülcan

    Gülcan Yönetici Yönetim Ekibi

    [​IMG]
    [​IMG]
    Halk Oyunları / Tokat / Niksar / Tokat Halk Oyunları

    HALK OYUNLARI

    Bir toplumun geçmişini günümüze yansıtan en önemli olgulardan birisi folklorik değerlerdir. İlimiz halk oyunlari ile, atasözleri ile, bilmece, hikaye ve destanlari ile, masllarıyla, türküleriyle, inançlar ve adetleriyle, seyirlik oyunları ve dansları ile, giyim ve kuşam v.s. gibi gelenek ve görenekleri ile folklorik özelliği çok zengin olan bir yöremizdir. İlimizin folklorik değerleri ve bu değerlerin özelliklerinden bazıları şunlardır.

    GEYİK OYUNU: Geyik kılığına girmiş başına boynuzlar, gözüne iki yuvarlak ayna takılmış bir oyuncu dans ettikten sonra ölü gibi boylu boyunca yere serilir. Daha sonra büyü yardımı ile diriltilir. Yeniden oynamaya başlar, geyik ve ölüm ile güneş sembolü olan aynanın geyik ile birleşmesi Hititlerde bulduğumuz sembolik bir birleşimdir. Bu oyun kızlı erkekl olarak davul zurna eşliğinde oynanır.

    ÇEKİRGE OYUNU: Çekirgenin sıçramasi ve taklidi yapılarak kızlı erkekli davul zurna eşliğinde oynanır. İlimizde yaygın bir oyundur.

    ELLİK HALAYI: Almus ve Reşadiye ilçelerimizin köylerinde yalnız kadınlar tarafından sözlü ve davul zurna eşliğinde oynanan bir halaydır.

    ESMEN DİLEY: Kızlı erkekli olarak sözlü sazlı bazen davul zurna eşliğinde Reşadiye ilçemizin yaygın bir oyunudur.

    GARKIN(Kargın) HALAYI: Yalnız erkekler tarafından davul zurna eşliğinde oynanır. Artova'nın Kargın Köyü'nden çıkmıi, ilimizin her tarafında yaygındır.

    HANIM KIZLAR: Kızlı erkekli grupların birbirlerine karşılıklı türküler söylemesi ile davul zurna eşliğinde oynanır.


    HOŞ BİLEZİK: Kızlı erkekli düünlerin önde gelen oyunudur. İnce sazlı ve ile davul zurna eşliğinde oynanmaktadır.

    İBİSKİ HALAYI: Kızlı erkekliile davul zurna eşliğinde oynanır. Niksar ilçemizin İbiski Köyü'nden çıkmıştır.

    KARTAL OYUNU: Erkekler tarafından kartal taklidi yapılarak oynanır. Almus ilçesinin Gölgeli (Leveke) Köyü'nden çıkmıştır. Davul zurna eşliğinde mahallinde yaygın bir şekilde Leveke Halayı adında oynanır.


    KIZIK HALAYI: Kızlı erkekli davul zurna eşliğinde çok hareketli, kız ve erkeklerin eşleşerek el vurmaları le devam eden Tokat merkez Kızık Köyü'ne has bir oyundur.

    KÖÇEK OYUNU: Mahalli düğünlerde ince sazlı ve davul zurna eşliğinde kızlı erkekli oynanan çok hareketli bir oyundur.

    LALELİM OYUNU: Kızlı erkekli karşı karşıya el çırpmak(el vurmak) suretiyle ile davul zurna eşliğinde oynanan çok hareketli bir oyundur.


    MAŞAT HALAYI: Kızlı erkekli davul zurna eşliğinde oynanır.ile ilçemizin Maşat (Yalınyazı) Köyü'nden çıkmıi olup bölgede çok yaygındır.

    NECİP HALAYI: Kızlı erkekli davul zurna eşliğinde oynanır. Tokat merkez Necip Köyü'nden çıkmış olup bölgede yaygın bir haldedir.

    OMUZ HALAYI: Hem yalnız erkekler, hemde erkek ve kızlı gruplar halinde omuz omuza verilmek suretiyle ile davul zurna eşliğinde oynanır. Omuz omuza vermiş erkeklerin omuzlarına kızlar çıkar. Oyun ayakta devam eder. Bu oyun erkeğin kadını omuzunda taşıyarak kadına verdiği değeri simgeler. Yörede yaygın bir oyundur.


    SAMAH OYUNU: Kızlı erkekli oynanır, kızlar bir daire etrafında davul zurna ritmine uyarak dönerler, erkeklere onları ayrı bir şekilde takip eder. Dönerek devam eden ve ilin her tarafında yaygın bir oyundur.

    SARSI HALAYI: Erkekler tarafından oynanır. Davul zurna eşliğinde oynanan bu oyun çok hareketlidir ve her tarafta yaygındır.

    TOKAT AĞIRLAMASI: Kızlı erkekli üç kademede ağırlama, yelleme şeklinde değişik figürlerle davul zurna eşliğinde oynanan ve bölgede çok yaygın olan bir oyundur.

    TOMBUL MAKİNE: Kızlı erkekli yanyana davul zurna eşliğinde karşılıklı el vurarak figür ve ritim yönünden çok ilgi çekici bir oyundur. Almus ve Artova Köyleri'nde çok yaygındır.

    YÖRESEL GİYİM

    KADIN GİYİMİ:


    Bindallı, şalvar, çarşaf, yazma, çorap, Tokat'ın kadın kıyafetlerinin en önemlileridir. Kadife veya atlas üzerine gümüş telle işlenmiş belden yukarısı dar alt kısmı geniş, bindallı denilen boy elbisesine özellikle kırsal kesimlerde sık sık rastlamak mümkündür. Bele takılan gümüş kemer bu kıyafetin bir aksesuarıdır. Şalvar özel günlerden ziyade günlük giyilen bir iş kıyafetidir. Çarşafi genellikle yaşlı kadınlar giyer, başa örtülen yazmalar

    dışında çit denilen nakış desenlerle süslenmiş başörtüleri de Tokatli genç kızalrın kıyafetleri arasındadır. Renkli yünden örülmüş çoraplar ve kendine has zerafeti bulunan ayakkabı da Tokat'ın mahalli kıyafetlerindendir.

    ERKEK GİYİMİ:

    Tokat'ın mahalli erkek kıyafetlerinde en çok dikkati çekencepkendir. Önceleri günlük kıyafet olarak giyilen sonraları düğünlerde ve özel günlerde kullanılan cepken, yelek boyunda, önü düğmesiz, etrafı sırma ve ortası kasnak işi ipek ile süslü, altına gömlek giyilen bir kıyafettir. Ayrıca yakasız gömlek, pantolon ve bele sarılan kuşak, Tokat'lı erkeklerin mahalli giyim şeklidir.
    alıntı

     
    Son düzenleme: 6 Kas 2017
  3. Gülcan

    Gülcan Yönetici Yönetim Ekibi

    [​IMG]

    Halk Oyunları / Tokat / Erbaa / Erbaa'nın Halk Oyunları

    YÖRE OYUNLARI

    Çocuk Oyunları

    • Mendil kapmaça
    • Birdir bir
    • Cüz
    • Enek-bilye
    • Körebe
    • Saklambaç
    • Yağ satarım
    • Micik
    • Taş üstünde taş devirmece
    • Çelik-çomak
    • Eliç
    • Beştaş
    • Üçtaş
    • Dokuztaş
    • Eebe
    • Sek sek
    • Söme
    • Çırampa
    • Güdü
    • Fatmaçiş
    • Tavşan kaç, tazı tut
    • Dombalis
    • Su böreği
    • Güvercin kanadı
    • Hümme eşeği
    Düğün Oyunları

    • Hey onbeşli onbeşli
    • Erkilet pazarı
    • Bombili bombili bom
    • Madımak
    • Kıymet kız
    • Lingo lingo şişeler
    • Güller altında naciyem
    • Tinyabanın taşları
    • Manda yuva yapmış söğüt dalına
    • Arap oyunu
    • Bıçak oyunu
    • Deve oyunları
    • Balay
    • Şişman oyunu
    • Amasya zinciri
    alıntı
     

Bu Sayfayı Paylaş