[Gülcan]

KARADENİZ’DE KADIN OLMAK



Yaylalardan acı ve parlak yeşil, kara-gri ve dalgalarla köpük köpük denize akıyor. Denize paralel yığılmış dağların arasından kendine dar yollar açmış sular sık- sık yolları kesiyor. Karadeniz'in çalışkan kadınları; keskin toplumsal çelişkilerden kaynaklanan hoyrat bir iklimin yıprattığı kadınlar… Zordur Karadeniz’de kadın olmak…



Her işin zorlukları vardır mutlaka ama karadenizde kadın olmak kadar zor bir durum yoktur. Karadeniz kadını hem erkek gibi yetişir, hem de örf ve adetlerini fazlasıyla korur. Namusuna düşkündür, arlıdır ve başarılıdır.

Her başarılı erkeğin arkasında bir kadın vardır sözü bizden gelir herhalde. İçine o kadar kapalı değildir, fikirlere açıktır ve özgüvenleri vardır. Bu 7 ‘den 70’ e böyledir. Çocuk büyüdükçe özellikle kadınlara evin, ailenin bütün yükü, sorumluluğu verilir. Hem bahçe işi, hem tarla işi, hem tarlada çay toplama işi...

Çayelili tanıdığım ve sevdiğim büyüklerimin anlattığına göre eskiden daha zormuş çay toplamak, özellikle taşımak işin en zor kısmıymış kendileri taşıdıkları için ama şimdi teleferikler var. Her alanda olduğu gibi makineler kolaylaştırıyor hayatımızı ama eski tadı olmuyor galiba. O kadar işin içinde eğleneceye vakit hemen yaratmaları ileri zekaları sayesinde. Çay toplamanın en büyük zevklerinden biri de atma türkü:

atma turki atarum
yureguni yakarum
eski çaruklarumi
boğazuna takarum,

dağlarun arasuna görüniyi araklı
bu sene çay işine meraklıyım

çay toplarım ac kaldı
kiyina mezar kaldi
sabret sevduğum sabret
kavuşucaz az kaldi

gibi değişik şekilerde atma türküyle eğlenirlermiş. İnek besleyerek ahır işini yapar, inek sağar, sütten peynir, yağ yaparak ev ekonomisine katkıda bulunurlar. Misafir ağırlama, yemek yapma ve bütün ev işleri kadının üstündedir. Kardeşleri ya da büyüğü ile ( babaanne, dede vb ) yaşadığından onlara bakma, onları idare etmek de kadınlara aittir. Evin bir eksiği olduğunda bir erkeğin yapacağı - örn lamba takmak, musluk tamiri, odun kesme vb- birçok işi yapabilecek gibi büyütülür, yetiştirilir. Hem elinde hamur yoğurmayı, hem de haksızlıklarla karşılaştığında silah kullanmayı bilir. Özgür yaşar, tok büyür ve ailesine, erine sahip çıkar, laf getirtmez. Gösterdikleri hayat mücadelesinde hep galip gelmiştir, medeni cesaretleri hep ön planda olmuştur. Ne istediklerini bilirler, onurlu ve gururludurlar. Günümüzde iki kardeş bile anlaşamazken karadeniz kadını aynı çatı altında 3 kuşak yaşamıştır. Gelin-kaynana, hatta kaynananın da kaynanasının aynı evde hayatlarını sürdürmeleri otoritenin sağlamlığını göstermektedir.

Bölgemizde en büyük sorumlulukları kadınlar üstlenmiştir. Sosyal ve ekonomik düzeni sağlayan en büyük etkendir karadeniz kadını. Öyle emin, öyle gururludur ki; hayalleri de büyük olur. İnanır yapacaklarına, azmeder ve yapar. Kaderini kendi belirler. Küçük kasabalarda geniş düşünceler fazla bulamazsınız ama her şeye rağmen geniş düşünür Karadeniz kadını.

En büyük zorlukları ailenin hem erkeği hem kadını olmaktır.
alıntı....

[Gülcan]

[Gülcan]

[Gülcan]

[Gülcan]

[Gülcan]

YAŞ 87 FADİ NENEM.İFTERİ VE ÇAYIR KOKULU.LAHANA VE DEREYAĞI YEMİŞ.

[Gülcan]

Ayder yaylasında hayvanlarına ot biçen bir laz kadını...



Balığa giden eşinin ve oğlunun Karadeniz'den geri dönmesini endişeli gözlerle bekleyen bir anne..







karadeniz kadını
mantar toplamadan dönüş...




Karadeniz kadını BABAANNEM
Yüzündeki her çizgiler tarihe tanıklık etti




Geçliğinin geçtiği dağları söyleyen yayla kadını halinden çok memnun




Ayder Yaylasından




Karadeniz Kadını




Karadeniz Kadını

Karadeniz kadını hep çalışıyor hep üretiyor. Bu teyze de yıllarca hep çalışmış. Yüzünün her köşesinde yılların izlerini taşıyor.
Ayder yaylası




Ömür
Kaçkar dağları eteklerinde yaşayan yaşlı Karadeniz kadını kendince odunları kesme yöntemini çoktan bulmuş.



fotokritik

[Gülcan]

Evim, Hayatım..
Mekan: Karadeniz, Trabzon, yüksek kesimler..
evin arka pencereleri denize açılmaktadır, kompozisyonun sonunda görünen mavilik, Karadeniz'den başkası değildir.

keyifli seyirler..

[Gülcan]

Neşe-Kaygı-Düşünce
Tamamen tesadüf bir an çeşitli duygularda olduğunu hissettiğim Karadeniz kadınları güneş karşısında sohbetteyken üçüde ayrı ayrı ifadeleriyle fotoğraf makineme takıldılar.

fotokritik

[Gülcan]

Anne...
O benim anneannem ve altmışyedi yaşında olmasına rağmen karadeniz kadını olmanın verdiği o bitmek bilmeyen enerjiyle bir an bile yerinde durmayan biri o benim annnem o benim anneannem o benim süper anneannem...

fotokritik





Yayla Kızı
Karadeniz Yayla şenlikleri

[Gülcan]

Karadeniz Kadını - II
Ve kadınlar
Bizim kadınlarımız:
Korkunç ve mübarek elleri,
İnce, küçük çeneleri, kocaman gözleriyle...

Nazım Hikmet RAN

[Gülcan]

Karadeniz Kadını





Kış kadının yaşı, İlkbahar da kıyafeti

Karadeniz şenliklerinin ilki olarak bilinen Acısu Hıdırellez Kültür ve Bahar Bayramı, Trabzon'un Şalpazarı ilçesinde Mayıs ayının ilk hafta sonunda kutlanır. Kadınlar genç yaşlı yöresel kıyafetleri ile şenliğe katılır.





Hüzün

Karadeniz...gidiyorum ben...




karadeniz,coşandeniz...
Karadeniz Dev Bir Dalga, Özgür Bir Sudur!




Karadeniz Kadını




Karadeniz’de Kadın Olmak
Her işin zorlukları vardır mutlaka ama karadenizde kadın olmak kadar zor bir durum yoktur. Karadeniz kadını hem erkek gibi yetişir, hem de örf ve adetlerini korur




Çamlıhemşin/Altıparmak (3562)

Ben Karadeniz kadınıyım...

Çok güçlü ve cesur kadındır. 100 kiloluk cay yükü ya da kendi ağırlığından daha fazla çeken odunu taşıyabilir, çocuğunu doğurmadan önceki gün tarlada yağmur altında çalışmaya devam eder, loğusayken gene tarladadır, emzirirken de... Her birinin sarsıcı bir yasam hikâyesi vardır kesinlikle. Neşeli görünen yüzlerinin aksine üzgündürler, ağıtları yürek burkar. Kaynanalarından çok çekerler:

Dağda belimde odun beni ne hale koydun
Tarlada ırgat avrat hanede hazır hatun
Bir uşak göbeğimde altısı eteğimde
Yedi bitirdi beni anandaki o çene

Karadeniz gibi doğal güzelliği olan kadınlardır. Karalâhana, hamsi ve mısır ekmeği üçlüsünü sofrasının olamazsa olmazı yapan insandır. Hamsili pilavları ile parmaklarını yiyebilir insan. Yine bazılarının en imrenilecek şeyleri hayata karşı duruşlarıdır. Hiç yılmazlar, sonuna kadar yaşarlar. Vazgeçmezler, çok güçlü kadınlardır. Bunu erken yaşta anlamlandırmayabilir insan ama bir zaman sonra hayran kalır kendilerine. Etkileyicidirler, genelde yeşil - ela gözlü ve deniz kokulu kadınlardır. Ama bütün hayatı da sırtlarında taşıyıp çoğu insanın altında ezileceği günlük yaşamı kaldıran insanlardır.

Saçlarının fırtınasında gemiler yüzdüren, kocaman dünyasını sırtındaki sepete sığdıramayıp göz bebeğinde taşıyan, denizi görünce içinde bulunduğu taşıtın camına yapışan kadındır. Karadeniz kadınında artık sert dalgalarından, şiddetli, bitmek bilmez yağmurundan mı desek, farklıdır. Karadeniz kadını erkekle eşittir. Hatta çoğu kez ondan üstündür. Bu nedenle çok horlanan itileni de vardır. Karadeniz kadını ağlamaz yine, yüzü güleç, yine dimdik ayakta

fotokritik

[Gülcan]

KaraDeniz KADINI
Tarlada çalışmış ve çocuğunu sırtına alıp eve giden çalışkan karadeniz kadınından sadece bir tanesi...


Çal/Düzköy/Akçaabat/TRABZON






Çaylar hazır

Hayallerim

Hayallerim var ufak ufak
Gerçekleşecek bir gün benimle birlikte
Hayallerim var olması imkansız görünsede
Hayallerim var gerçekleşen
Tam hayal ettiğim güzellikte
Hayallerim var ölümümün gerçekleşmesi gibi
Hayallerim var gerçekleşecek olan
Ölümümü bilmem gibi

Mor Lale

Karadeniz'e has bir köy evi.
Çay bardakları lüx sayılır genel görüntünün içerisinde. Akrabanın inekleri ve bir kümes geçim kaynakları. Baba felç. Çocuklar bölge yatılı okula alınıyor bir minibüs tarafından ama ulaşım çok zor.
Güzel olan çocukların gözlerindeki umut ışıkları, yanmakta olan kuzine soba, üzerindeki çaydanlık; şırıl şırıl akmakta olan pınar ve doğa.
Çay servisi yapılan yere kaymakamlık tarafından ev yaptırılacak.

Doğu bölgelerimiz için 'yoksulluk edebiyatı' yapanların kulakları çınlasın.





Karadeniz Kadını
Karadeniz Yaylası evleri ve Karadeniz kadını
Siyah beyaz çalışma




Bel büken yükler

Onlara dur demek kolay değil. Deseniz de çalışmak için kırk tane bahane sayarlar size ve gene siz teslim olursunuz. Onlar yükün altında bel bükmeye devam ederler. Onlar analığın zirvesidir. Onlar Karadeniz kadınıdır.....

fotokritik

[Gülcan]

Karadeniz kadını ve lahana

Karadenizde çalışan kadınlar ve karalahana




deli kızım...

Gece geçmez gündüz olmaz
Can bu dünyaya dayanmaz
Gülüm
Haykırdım dağlara duymaz
Bekledim günlerce
Yok ki gelen...
Yerde oldum gökte oldum
Sormayın halim ah başım duman
Gönül uslanmayı bilmez düşlerim
Gerçek gerçeğim yalan
Karlı dağlar ardında biri yaşarmış
Bulut olur yağmur olur
Bize bakarmış
Hem yakın hem uzakmış
Yanakları al almış
Deli kızım uyan
Söylenenler yalan
Deli kızım uyan
Bir tek sensin duyan...


*nazlı çalış giresun kalesine çıkan yolda karadeniz'in tek adası giresun adasına karşı yüzüne düşen çiselere aldırmadan inadına uyumaktaydı(!)

* deli kızım nazlım... sana minnettarım.iyi ki uyandın... çok erken değil ama pek de geç sayılmaz.






Çalışmak

Karadeniz'de yaşam tüm Anadolu'da olduğu gibi zordur. Kadın, erkek zamanı geldiğinide kıt kanaat imkanlarla buna çalışacak insanlar da dahil işlerini zamana karşı ve doğaya karşık yarışarak yapmak zorundadırlar.







Yaylaya Adım Adım




Fotoğraftaki Emine yengemiz, Megastar Tarkan' ın yakını ve burası Rize - Rüzgarlı Köyü (Mize yaylası) dağdan Keçi ve İnekleri için yiyecek getirirken, beni hayata dair çok düşündürdü.
Helal sana emek kadını.

fotokritik

[Gülcan]

Dini bayramların arefe günlerinde köy meydanında yenmek üzere hemen her evden gönderilen sac böreğini ustalıkla ve ilerlemiş yaşına rağmen sabırla pişiren bir Karadeniz insanı..



Karadeniz kadınına bir örnek vermek istedim.sırtındaki yüküyle tek başına çalışan bir teyzem ve akşam yemeğinde Karadenizin vazgeçilmez yemeklerinden hamsiyi yapmak için aldığı yarım kilo hamsi.O hayatından gayet memnun ve mutlu bir şekilde yaşamını sürdürmeye çalışıyor...

fotokritik